Planinski masiv Kopaonika zauzima 2.758 kilometara kvadratnih centralnog dela Srbije. Oivičen je rekama Lab, Toplica, Rasina, Ibar, Sitnica i Jošanica. Karakterističan je po svom visokom, zaravnjenom delu koji se naziva Ravni Kopaonik. Na njemu se blago izdvajaju Gobelja i Pančićev vrh. Iako Pančićev vrh sa svojih 2.017 metara nadmorske visine nije najviši vrh Srbije, visoka i prostrana površ Ravnog Kopaonika planinu vizuelno čini najmarkantnijom u tom delu Balkana. Pored nadimka „krov Srbije“, Kopaonik nazivaju i srpski Ural.

Masiv Kopaonika izgrađen je od granita, serpentinita i peridotita, s’ manjim primesama krečnjaka. Njegov geoloki sastav proizvodi često mineralizovane, a ponekad i termalne vode. Od brojnih termalnih izvora na istočnoj strani nastaje reka Toplica. Najpoznatije banje na Toplici jesu Lukovska i Kuršumlijska banja. Na zapadnoj strani, pored istoimene reke, nalazi se Jošanička banja. Sam naziv planine ukazuje na to da se od davnina u njoj dosta kopalo, a toponimi Suvo Rudište i reka Samokavka najbolji su dokaz rudarske aktivnosti i u vremenima iz kojih nema pisanih podataka.

Gde god kreneš zeleno

Najviši delovi planine, počev od 800m nadmorske visine, do Pančievog vrha, 1981. godine zaštieni su kao nacionalni park. Prostor od oko 12.000 hektara pod strogim je režimom zaštite, a sa zaštitnom zonom taj prostor obuhvata bezmalo 20.000 hektara Ravnog Kopaonika.

U nacionalnom parku nalazi se veči broj značajnijih lokaliteta. Na Banjskoj steni rastu reliktne četinarske zajednice, vres i kopaonička ljubičica. Na Jankovoj bari je najveća planinska tresava na Kopaoniku. U pukotinama stena na Gobelji raste alpski runolist, a u Jelaku su dobro očuvane bukovo-jelove šume u kojima mestimično ima i tise. U rezervatu Jelovarnik nalazi se istoimeni vodopad oko kojeg se skuplja raznoliki ptičiji svet. Svetilište Metođe čine mističnim i mešane listopadne i četinarske šume. Samokovska reka je zanimljiva jer se tresavska vegetacija prepliće sa šumama smrče. U neposrednoj blizini reke nalazi se Markov kamen, gomila gigantskih stena koje podsećaju na pagansko svetilište. Semeteško jezero je poznato po plovećem ostrvu, a zanimljivi su i lokaliteti Borovik i Banjski borjak.

Zemlja starostavna

Zbog velikog rudnog bogatstva Kopaonika reka Ibar je bila kičma i glavna žila kucavica srpske srednjovekovne države. Gradovi Maglič, Koznik, Brvenik, Zvečan i Ras čuvali su rudnike i puteve koji su vodili do njih. Veliko bogatstvo tih rudnika Nemanjići su trošili na stalno uzdizanje države i gradnju velelepnih zadužbina z kopaoničkoj podgorini. Tako su nastali manastiri Žiča, Studenica, Gradac, Stara i Nova Pavlica, Sopoćani i Đurđevi stupovi u dolini Ibra (i Raške). Na istočnim padinama, u dolini Toplice, veliki župan Stefan Nemanja podigao je svoje prve zadužbine, crkve posvećene Bogorodici i sv. Nikoli kod Kuršumlije. Pomenimo da se tragovi najveće srpske dinastije nalaze u blizini ili se poklapaju s’ tragovima Vizantije, Rima i još nekih starijih civilizacija.

Na samom Kopaoniku, ispod Pančićevog vrha, na lokalitetu Nebeska stolica nalaze se ostaci Crkve svetog Prokopija iz 7. veka. Kultno mesto je Metođe, crkvište u pećini, u blizini puta koji od sela Brzeća vodi ka vrhu planine. Metođe je omiljena destinacija posetilaca Kopaonika. U njegovoj blizini nalazi se nekoliko metara visok gejzir, okružen gustom listopadnom šumom.

Važan spomenik iz novije istorije jeste mauzolej Josifa Pančića na najvišem, Pančićevom vrhu, koji je dobio ime po naučniku koji je dobar deo života posvetio Kopaoniku i njegovim posebnostima.

Zdravo i hladno

Karakteristika Ravnog Kopaonika jeste visoka osunčanost – 200 sunčanih dana godišnje. Istovremeno, 160 dana u godini temperatura ne prelazi nulti podeok, pa se visok snežni prekrivač zadržava do maja meseca. Padine ka Gobelji, Pančićevom vrhu i Karamanu idealne sportsko-turističkog centra bila zamašan poduhvat. Stalno popunjeni kapaciteti tokom proteklih godina najbolji su pokazatelj da je kao i za pripremu sportista. Podsetimo se da su fudbaleri Crvene zvezde, pre nego što su u Japanu postali prvaci sveta, pripreme održali baš na Kopaoniku.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *